Kostniejące zapalenie mięśni (FOP) to ultrarzadka genetyczna choroba, w której mięśnie, ścięgna i więzadła stopniowo przekształcają się w kość, prowadząc do powstawania „drugiego szkieletu”. Proces ten postępuje przez całe życie, powoduje trwałe ograniczenie ruchomości i znaczną niepełnosprawność. Pierwsze objawy występują zazwyczaj już w dzieciństwie, a średnia długość życia osób dotkniętych FOP wynosi około 40 lat.
Czym jest kostniejące zapalenie mięśni (FOP)?
Kostniejące zapalenie mięśni, znane jako fibrodysplasia ossificans progressiva (FOP), jest jedną z najrzadszych i najbardziej wyniszczających chorób genetycznych. W wyniku mutacji w genie ACVR1 dochodzi do nieprawidłowego uaktywnienia procesów kostnienia w tkankach, które fizjologicznie nie powinny zawierać kości, takich jak mięśnie, ścięgna czy więzadła. Schorzenie występuje z częstością około 1 na 2 000 000 osób. Najbardziej charakterystycznym objawem wczesnym jest obustronna koślawość paluchów stóp, obecna u ponad 95% przypadków już przy urodzeniu.
Patomechanizm kostnienia pozaszkieletowego
Proces chorobowy w FOP polega na niekontrolowanym tworzeniu kości poza szkieletem – zjawisko to nosi nazwę heterotopowego kostnienia. Powstają mosty kostne łączące stawy i fragmenty ciała, co prowadzi do trwałego zesztywnienia.
Rola mutacji genu ACVR1 i receptora ACVR1/ALK2
Mutacja genu ACVR1 (na chromosomie 2q23-24) powoduje, że kodowany przez niego receptor ACVR1/ALK2 staje się nieprawidłowo aktywny. Zmutowany receptor przekazuje sygnały prowadzące do aktywacji procesu tworzenia kości w miejscach, gdzie nie powinien on zachodzić. U 97% osób z FOP stwierdza się wariant c.617G>A (p.Arg206H), a pozostałe przypadki są wynikiem innych, rzadkich wariantów.