Wskaźnik eGFR odgrywa kluczową rolę w diagnostyce i monitorowaniu funkcji nerek. Wynik eGFR określa skuteczność przesączania kłębuszkowego – procesu, który decyduje o oczyszczaniu krwi z produktów przemiany materii. Szacowany eGFR oblicza się głównie na podstawie stężenia kreatyniny we krwi oraz danych demograficznych, takich jak wiek i płeć. Prawidłowy eGFR wynosi zwykle co najmniej 90 ml/min/1,73 m². Wartości poniżej 60 ml/min/1,73 m² utrzymujące się przez minimum 3 miesiące świadczą o przewlekłej chorobie nerek i stanowią kryterium jej rozpoznania. Dokładny pomiar i interpretacja eGFR mają decydujący wpływ na wczesne wykrywanie zaburzeń oraz wdrożenie skutecznych działań prewencyjnych i terapeutycznych.
Definicja GFR i eGFR
Znaczenie filtracji kłębuszkowej
Filtracja kłębuszkowa to proces oczyszczania krwi w kłębuszkach nerkowych. Krew przepływająca przez nerki zostaje przesączona w kłębuszkach, gdzie powstaje mocz pierwotny. Przesączane są woda, elektrolity i małe cząsteczki, natomiast większe składniki, takie jak białka i komórki krwi, pozostają w krwioobiegu. GFR (glomerular filtration rate) określa objętość osocza, która zostaje przesączona przez kłębuszki nerkowe w ciągu minuty. Standardowa wartość GFR odnosi się do powierzchni ciała 1,73 m².
Szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej
eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate) to szacowany wskaźnik filtracji kłębuszkowej. Oblicza się go na podstawie stężenia kreatyniny w surowicy oraz parametrów demograficznych: wieku, płci, a czasem masy ciała i rasy. eGFR pozwala określić stopień wydolności nerek oraz umożliwia rozpoznanie wczesnych zmian w ich funkcji.
Metody obliczania eGFR
Wzór MDRD
Wzór MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) wykorzystywany jest do szacowania eGFR na podstawie stężenia kreatyniny, wieku, płci i rasy. Wersja uproszczona wzoru wygląda następująco:
eGFR = 186,3 × (kreatynina)⁻¹·¹⁵⁴ × (wiek)⁻⁰·²⁰³ × 0,742 (dla kobiet) × 1,212 (dla osób rasy czarnej)
Pełna wersja MDRD obejmuje również stężenie azotu mocznikowego oraz albumin.
Wzór CKD-EPI
Wzór CKD-EPI (Chronic Kidney Disease Epidemiology Collaboration) zapewnia większą precyzję oceny eGFR, szczególnie przy wyższych wartościach filtrowania. Wzór wykorzystuje te same zmienne co MDRD – kreatyninę, wiek, płeć, rasę – i dostosowuje się do zakresu stężenia kreatyniny, co zmniejsza błąd szacowania.
Wzór Cockcroft-Gault
Ten wzór służy do obliczania klirensu kreatyniny bez odniesienia do powierzchni ciała. Uwzględnia masę ciała, wi