Wyrostek robaczkowy to cienka, ślepo zakończona rurka długości 5–20 cm i średnicy do 10 mm, odchodząca od kątnicy jelita grubego. Bierze udział w reakcjach odpornościowych, a jego zapalenie objawia się narastającym bólem brzucha oraz gorączką i może prowadzić do groźnego dla życia zapalenia otrzewnej. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego wymaga pilnej interwencji chirurgicznej. Sprawdź, jak zbudowany jest wyrostek robaczkowy, jakie spełnia funkcje, jakie są objawy i metody leczenia jego zapalenia.
Anatomia wyrostka robaczkowego
Wyrostek robaczkowy jest ślepo zakończonym fragmentem jelita grubego, położonym najczęściej w prawym dole biodrowym. Może mieć długość od 5 do 20 cm, zazwyczaj 8–10 cm, a jego średnica rzadko przekracza 10 mm. Jego ściana zawiera liczne grudki chłonne i silnie rozwiniętą warstwę mięśniową.
Budowa i warianty położenia
Wyrostek robaczkowy posiada ścianę zbudowaną z błony śluzowej, błony mięśniowej oraz błony surowiczej. W ścianie znajdują się liczne grudki chłonne. Typowe położenie to prawy dół biodrowy, ale może też zwisać do miednicy mniejszej, układać się między pętlami jelit, leżeć za kątnicą, na talerzu biodrowym lub wyjątkowo po lewej stronie w przypadku odwrotnego położenia trzewi. Tak duża zmienność położenia może utrudniać diagnostykę zapalenia.
Unaczynienie i unerwienie
Wyrostek robaczkowy unaczyniony jest przez tętnicę wyrostka robaczkowego, odchodzącą od tętnicy krętniczo-okrężniczej. Krew żylna odpływa przez żyłę wyrostkową do żyły krezkowej górnej. Unerwienie pochodzi ze splotu trzewnego i splotu lędźwiowego, co powoduje, że początkowe bóle zapalenia są źle lokalizowane.
Funkcje wyrostka robaczkowego
Wyrostek robaczkowy pełni funkcje odpornościowe, będąc magazynem tkanki limfatycznej oraz bakterii komensalnych.
Rola tkanki limfatycznej jako migdałka jelitowego
W ścianie wyrostka znajduje się gęsto rozmieszczona tkanka limfatyczna, składająca się z grudek chłonnych. Pełni ona funkcję lokalnego narządu odpornościowego, porównywaną do migdałków (stąd określenie „migdałek jelitowy”). Tkanka limfatyczna bierze udział w odpowiedzi immunologicznej, rozpoznając i neutralizując patogeny w obrębie jelit.
Rezerwuar bakterii komensalnych
Badania wskazują, że wyrostek robaczkowy stanowi rezerwuar bakterii komensalnych – mikroorganizmów, które przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania flory jelitowej. Po epizodach biegunki lub infekcji wyrostek umożliwia szybką odbudowę mikroflory przewodu pokarmowego. Ta funkcja ma szczególne znaczenie w profilaktyce nawrot